واریکوسل چیست و چرا اهمیت دارد؟
زمانی ایجاد میشود که نارسایی دریچه‌های سیاهرگ باعث بازگشت خون و گشاد شدن رگ‌ها شود. به دلایل آناتومیک، اکثریت بزرگ موارد در سمت چپ است. در حدود 15 درصد مردان جوان بزرگسال دیده میشود.
چون سیاهرگ‌های گشادشده میتوانند دمای اطراف بیضه را بالا ببرند و بر جریان خون اثر بگذارند، ممکن است تولید اسپرم را مختل کنند. با این حال بخش قابل توجهی از مردان مبتلا به واریکوسل هیچ مشکلی پیدا نمی‌کنند؛ بنابراین وجود واریکوسل به‌تنهایی دلیل جراحی محسوب نمی‌شود.
علائم و معاینه
بیشتر واریکوسل‌ها علامتی ندارند و در معاینه‌ای که به دلیل دیگری انجام میشود مشخص می‌شوند. اگر علامت وجود داشته باشد، احساس سنگینی در کیسه بیضه، درد مبهمی که تا پایان روز بیشتر میشود یا لمس رگ‌هایی شبیه «کیسه‌ای از کرم» برجسته است.
معاینه در حالت ایستاده و با مانور والسالوا (زور زدن) انجام میشود و درجه‌بندی بر اساس یافته‌هاست. در صورت نیاز، سونوگرافی داپلر رنگی برای ارزیابی قطر رگ‌ها و بازگشت خون به کار می‌رود. در نوجوانی، تفاوت اندازه بیضه‌ها جداگانه پیگیری میشود.
چه زمانی جراحی مطرح میشود؟
جراحی در موارد انتخاب‌شده‌ای در نظر گرفته میشود که یک یا چند یافته زیر وجود داشته باشد:
- واریکوسل قابل لمس بالینی همراه با افت پارامترهای اسپرم
- برجسته بودن عامل مردانه در زوجی که برای فرزندآوری برنامه دارند
- درد مزمن بیضه که بر زندگی روزمره اثر گذاشته و با علت دیگری توضیح داده نمی‌شود
- عقب‌ماندگی آشکار رشد بیضه در سمت درگیر در دوران نوجوانی
- برنامه حمایت از کیفیت اسپرم در آمادگی برای روش‌های کمک‌باروری
واریکوسلکتومی میکروسکوپی و پس از آن
در واریکوسلکتومی زیر کشاله‌ای با کمک میکروسکوپ، سیاهرگ‌های گشادشده بسته می‌شوند در حالی که حفظ سرخرگ‌ها و ساختارهای لنفاوی هدف است. منظور، کاهش هرچه بیشتر پیامدهای ناخواسته مانند تشکیل هیدروسل و عود است.
پس از جراحی توصیه میشود مدت تعیین‌شده برای پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و ورزش سنگین رعایت شود. چون تولید اسپرم در چرخه‌هایی حدوداً سه‌ماهه انجام میشود، ارزیابی دوباره پارامترهای اسپرم معمولاً پس از ماه سوم برنامه‌ریزی میشود. نتیجه از فردی به فرد دیگر متفاوت است و بارداری قابل تضمین نیست.
پرسش‌های متداول
آیا همه واریکوسل‌ها باید جراحی شوند؟
خیر. وقتی واریکوسل علامتی ندارد و پارامترهای اسپرم طبیعی است، معمولاً پیگیری کافی است. تصمیم به جراحی با سنجیدن همزمان معاینه، نتایج اسپرم و برنامه فرزندآوری گرفته میشود.
پس از جراحی چه زمانی مقادیر اسپرم بررسی میشود؟
به دلیل چرخه تولید اسپرم، نخستین بررسی معمولاً پس از ماه سوم برنامه‌ریزی میشود؛ سپس ارزیابی در فواصل مشخص تکرار میشود.
آیا جراحی واریکوسل اختلال نعوظ را درمان میکند؟
جراحی واریکوسل درمان اختلال نعوظ نیست. این دو وضعیت میتوانند با هم وجود داشته باشند، اما اختلال نعوظ جداگانه ارزیابی میشود.
آیا واریکوسل ممکن است برگردد؟
هر روش جراحی احتمالی از عود دارد. هدف رویکرد میکروسکوپی کاهش این احتمال و عوارضی مانند هیدروسل است. به همین دلیل نوبت‌های پیگیری اهمیت دارند.